انواع قالب نیمکت بتنی + فرایند ساخت قالب های فلزی و پلاستیکی
وقتی از اینترنت یک مدل نیمکت بتنی را می پسندید و قصد دارید آن را برای پارک یا ویلای شخصی خود سفارش دهید، تولید کننده در ابتدا بررسی می کند که آیا قالب آن مدل نیمکت را دارد یا نه؛ چراکه ساخت قالب نیمکت بتنی فرایندی پرهزینه و تخصصی است که برای سفارش های زیر 40 یا 50 عدد، صرفه اقتصادی ندارد. در این مطلب، درباره جنس قالب نیمکت های بتنی، مزایای استفاده از این قالب های آماده، فرایند ساخت و … اطلاعات جامعی ارائه می کنیم.
قالب نیمکت بتنی چیست؟
قالب نیمکت بتنی وسیله ای برای شکلدهی بتن و تبدیل آن به نیمکت با ابعاد و فرم مشخص است. برای استفاده از این تجهیزات، بتن در حالت خمیری داخل قالب ریخته میشود و پس از سختشدن، قالب باز می شود و نیمکت آماده بهره برداری خواهد بود. نیمکت های بتنی از نظر طراحی و اندازه انواع مختلفی دارند. چیزی که باعث ایجاد مدل های مختلف این نیمکت ها می شود، همین تنوع بالای قالب های پیش ساخته است.
⚠️ به انواع نیمکت بتنی در اصطلاح نیمکت سنگی هم می گویند ولی واقعیت این است که نیمکت سنگی و بتنی باهم فرق دارند. نیمکت های سنگی زیباتر و بسیار گران تر از نیمکت های بتنی و سیمانی هستند.
مزایای قالب نیمکت بتنی
قالب در حقیقت شناسنامه ظاهری و فنی نیمکت بتنی است. مهم ترین مزایای استفاده از این تجهیزات در ساخت میز و صندلی های بتنی شامل: :
- سطح صاف بتن: استفاده از قالب استاندارد باعث میشود بتن به صورت یکنواخت شکل بگیرد و سطح نیمکت صاف و بدون ناهمواری باشد.
- تولید نیمکت با ابعاد دقیق: استفاده از قالب باعث می شود تمام نیمکتها با ابعاد یکسان ساخته شوند و در تولید انبوه اختلاف اندازهای وجود نداشته باشد.
- جلوگیری از شکستگی لبه ها: طراحی اصولی قالب و لبههای تقویتشده، از شکستگی و لب پرشدگی کنارههای نیمکت هنگام قالببرداری جلوگیری میکند.
- افزایش سرعت تولید: علاوه بر نیمکت های بتنی، سطل و نیمکت های چدنی هم با استفاده از قالب ساخته می شوند که همین امر فرایند تولید را سریع می کند.
ویژگی نیمکت بتنی تولید شده با قالب
- عمر طولانی: محصولات بتنی کم کم 10 – 15 سال عمر می کنند و در مقایسه با تجهیزات فلزی، دوام بیشتری دارند.
- مقاومت بالا: استفاده از بتن مسلح (بتن + میلگرد) باعث می شود نیمکت بتنی در برابر شرایط جوی کاملا مقاوم باشند.
- قابل شستشو: بتن ضد آب و رطوبت است. رویه رزینی نیمکت های بتنی، امکان شستشوی این محصولات را فراهم می کند.
- عدم تغییر دمای شدید: بر خلاف تجهیزات فلزی، نیمکت ها و سطل زباله های بتنی در زمستان، خیلی سرد و در تابستان داغ نمی شوند.
- غیر قابل سرقت: وزن بالای این نیمکت ها ( بالای 150 کیلو)، احتمال جابجایی و سرقت این محصولات را به حداقل می رساند.
- خودرنگ و قابل رنگ آمیزی: نیمکت بتنی خودرنگ با ظاهر مینیمال برای حیاط ها و کافه ها مناسب است. همچنین این نیمکت ها را می توان رنگ زد.
انواع قالب نیمکت بتنی
قالب نیمکت های سیمانی بر اساس جنس و متریال به دو دسته کلی یعنی: قالب های فلزی و پلاستیکی (ABS) تقسیم می شوند:
1. قالب فلزی
این نوع قالبها معمولاً از ورق فولاد ST37 با ضخامت ۲ تا ۵ میلیمتر ساخته میشوند و اغلب با جوشکاری و تقویتکنندههای فلزی مانند پروفیل و نبشی ها تقویت می شوند. این قالب ها در برابر فشار بتن و ویبره شدید مقاومت بسیار بالایی دارند و امکان ساخت نیمکتهای بزرگ با طراحی پیچیده با استفاده از آن ها وجود دارد. یکی از مهم ترین مزایای استفاده از این قالب های بتنی این است که در صورت آسیب دیدن و خرابی، تعمیر و جوشکاری آن ها آسان است و در زمان کوتاهی انجام می شود.
با تمام این مزایا، استفاده از قالب های فلزی، معایبی هم دارد. مثلا این قالب ها خیلی سنگین هستند، قیمت اولیه بالایی دارند، در صورت استفاده مکرر باید مرتبا روغن کاری شوند و در دراز مدت احتمال دارد دچار زنگ زدگی شوند. همچنین سطح بتن خارج شده از این قالب ها معمولاً صاف و صنعتی است؛ یعنی اگر بخواهید طرح سنگ یا هر الگوی پیچیده دیگری داشته باشید احتمالا نیاز به پرداخت دستی دارید
2. قالب پلاستیکی ( ABS)
این قالب ها معمولا با روش تزریق پلاستیک از ورق ABS به ضخامت 2 تا 6 میلی متر تولید می شوند. وزن سبک، قیمت ارزان، عدم زنگ زدگی و نیاز کم به نگهداری از مهم ترین مزایای این مدل قالب است. با این حال محدودیت هایی هم دارد مثل اینکه در برابر فشار و ضربه شدید ممکن است تغییر شکل دهد. همچنین اگر کیفیت ABS پایین باشد، این احتمال وجود دارد که قالب پس از مدتی ترک بخورد.
| ویژگی | قالب فلزی | قالب پلاستیکی ABS |
| وزن | سنگین | سبک |
| قیمت اولیه | بالا | متوسط تا پایین |
| کیفیت سطح بتن خروجی | متوسط (صاف صنعتی) | عالی (طرحدار، سنگمانند ممکن) |
| مقاومت و عمر قالب | بسیار بالا | خوب |
| قابلیت طرحدار کردن | محدود | بسیار خوب |
| مناسب برای ابعاد بزرگ | عالی | متوسط |
| نگهداری | نیاز به ضدزنگ و روغنکاری | کم (فقط تمیزکاری) |
| بهترین کاربرد | تولید انبوه سنگین و ساده | تولید زیباییمحور و طرحدار |
کدام قالب را انتخاب کنیم؟
اینکه کدام قالب برای تولید نیمکت سیمانی و بتنی، بهترین گزینه است به نیاز، بودجه و طرح و مدل نیمکت بستگی دارد. بطور کلی اگر می خواهید تعداد زیادی نیمکت سنگی با طراحی ساده تولید کنید و از بابت بودجه هم نگرانی ندارید، پیشنهاد ما قالب فلزی است. ولی اگر در یک کارگاه کوچک، نیمکت هایی با طراحی ظریف و زیبا تولید می کنید، قالب پلاستیکی که قیمت ارزانتری هم دارد، انتخاب بهتری است. در سال های اخیر استفاده از قالب های پلاستیکی در ایران رواج زیادی پیدا کرده است چون هم هزینه تولید را پایین می آورد و هم ظاهر محصول نهایی را زیباتر میکند.
ساخت قالب نیمکت بتنی
برای ساخت قالب در مرحله اول ابعاد دقیق نیمکت، نوع نشیمن، ضخامت بتن و کلیه ویژگی های فنی نیمکت مشخص می شود. طراحی قالب معمولا با نرم افزارهای تخصصی مانند اتوکد انجام می شود تا امکان تولید انبوه نیمکت فراهم شود. همانطور که قبلا گفتیم جنس قالب ( فلزی یا پلاستیکی) به عوامل مختلفی مثل تیراژ تولید، بودجه پروژه و … بستگی دارد. پس از در نظر گرفتن تمام این موارد قالب با جنس مناسب ساخته می شود.
ساخت قالب فلزی: برای این منظور ابتدا ورق های فلزی بر اساس نقشه طراحی شده با استفاده از دستگاه سی ان سی یا برش دستی آماده می شوند. سپس با استفاده از دستگاه خم، فرم نشیمن، پایه ها و زوایای مورد نظر قالب ایجاد می شود. بعد قسمت های مختلف قالب با استفاده از جوشکاری دی اکسید کردن به هم متصل می شوند. در آخر هم سطح داخلی قالب کاملا صیقل می خورد تا بتن پس از خارج شدن از قالب سطحی یکنواخت و بی نقص داشته باشد.
ساخت قالب پلاستیکی: برای ساخت قالب پلاستیکی در مرحله اول، یک نمونه دقیق از خود نیمکت ساخته می شود که به آن قالب مادر می گویند. بعد ورق پلاستیک ای بی اس گرم می شود و زمانی که نرم شد روی قالب مادر کشیده می شود. سپس برای اینکه پلاستیک کاملا شکل مدل را به خود بگیرد، از دستگاه مکش استفاده می شود. پس از سرد شدن، پلاستیک سفت می شود و قالب از مدل اصلی جدا می شود. به این ترتیب قالب آماده می شود.
نکاتی برای افزایش عمر قالب نیمکت بتنی
- استفاده از روغن قالب مناسب
- شستوشوی قالب بعد از هر بار استفاده
- نگهداری در محیط خشک
- بررسی دورهای اتصالات و جوشها
اشتباهات رایج در ساخت قالب نیمکت بتنی
اگر قالب طوری ساخته شود که وقتی بتن داخل آن ریخته میشود به صورت نازک شکل بگیرد، نیمکت زود ترک می خورد و دچار شکستگی می شود. مثلا فرض کنید برای ساخت یک نیمکت بتنی، قالب جوری باشد که ضخامت نشیمن بجای 13 – 14 سانتی متر به 4 یا 5 سانتیمتر دربیاد، به این ترتیب این بتن نازک، زیر وزن افراد یا سرما و گرما ترک میخورد و فرسوده می شود.
طراحی بدون درنظر گرفتن آرماتور: طراحی قالب بدون درنظر گرفتن فضای مناسب برای آرماتوربندی موجب تضعیف سازه و کاهش طول عمر نیمکت می شود.
استفاده از متریال بی کیفیت: استفاده از مواد اولیه نامرغوب باعث تغییر شکل قالب، افت کیفیت بتن و خراب شدن سریع نیمکت بتنی میشود.
باز و بسته شدن سخت قالب: نبود لولا یا طراحی دوتکه، باعث سختی باز کردن قالب، آسیب به بتن و کاهش سرعت تولید نیمکت می شود.
بیتوجهی به شیب تخلیه بتن: نبود شیب مناسب باعث تجمع بتن، ایجاد حباب هوا، ناهمواری و مشکل در جدا شدن نیمکت از قالب میشود.
پرسشهای متداول
1- بهترین نوع قالب نیمکت بتنی کدام است؟
برای تولید انبوه و پروژههای شهری، قالب فلزی بهترین انتخاب است.
2- چه زمانی ساخت قالب نیمکت بتنی صرفه اقتصادی دارد؟
اگر سفارش مشتری بیش از 40 – 50 عدد نیمکت بتنی باشد.
4- چند بار میتوان از قالب فلزی استفاده کرد؟
در صورت نگهداری صحیح، صدها بار بدون افت کیفیت می توان از این قالب ها استفاده کرد.
نتیجه گیری
طراحی و ساخت قالب نیمکت بتنی، اولین قدم برای تولید انبوه میز و صندلی های بتنی است. از نظر متریال ساخت، دو نوع قالب برای ساخت نیمکت های بتنی وجود دارد: قالب فلزی و قالب پلاستیکی که انتخاب هر کدام از آن ها به نیاز پروژه، بودجه، طراحی نیمکت و … بستگی دارد. با نگهداری مناسب و رعایت نکات ساده ای مثل، روغن کاری و شستشوی قالب ها می توان طول عمر آن ها تا سال ها افزایش داد.
